Avrupa’nın 6. nesil savaş uçağı FCAS projesi çöktü

Fransa ve Almanya, liderlik anlaşmazlığı ve tasarım farklılıkları nedeniyle FCAS projesini sonlandırdı. Paris tek başına ilerlerken Berlin Tempest’e yönelebilir.

Avrupa savunma sanayii, siyasi ve ekonomik sorunların yanı sıra ortak teknoloji geliştirme girişimlerindeki anlaşmazlıklarla da karşı karşıya. ABD, Çin ve Türkiye’nin öncülük ettiği savunma teknolojileri dönüşümüne ayak uydurmaya çalışan Avrupa ülkeleri, insansız hava araçları ve savaş uçağı geliştirme alanında rekabet gücünü artırmayı hedefliyordu.

Bu amaçla Fransa ve Almanya, 2018’de yeni nesil bir savaş uçağı ve ona bağlı hava muharebe sistemleri geliştirmek üzere Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) programını başlatmıştı. Ancak iki ülke arasındaki görüş ayrılıkları, ortak projenin sürdürülememesine yol açtı.

FCAS projesi sona erdi

The Guardian’ın aktardığına göre Fransa ve Almanya, 6. nesil savaş uçağı geliştirmeyi amaçlayan FCAS projesini iptal etti. Karar, Avrupa’nın savunma alanında ortak üretim kapasitesini artırma hedefi açısından önemli bir gerileme olarak değerlendiriliyor.

İtalya eski Başbakanı Mario Draghi’nin, Avrupa’nın ABD ve Çin karşısında rekabet edebilmesi için savunma sanayiinde ortak üretim çağrısı yaptığı bir dönemde gelen iptal, kıtanın ortak projeler yürütme kabiliyetine ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Liderlik ve tasarım anlaşmazlığı

Projenin geleceği, Fransız Dassault Aviation ile Almanya merkezli Airbus Defence and Space arasındaki liderlik ve yetki tartışmaları nedeniyle belirsizleşti. Tarafların uçağın geliştirilmesindeki sorumluluk paylaşımı konusunda uzlaşamaması, iş birliğinin temel sorunlarından biri oldu.

Askeri ihtiyaçlardaki farklılıklar da süreci zorlaştırdı. Uçak gemilerine sahip olan Fransa, deniz operasyonlarına uygun daha hafif bir uçak talep ederken Almanya’nın ihtiyaçları bu tasarımla örtüşmedi. Böylece ortak platformun teknik özellikleri konusunda da görüş ayrılıkları ortaya çıktı.

Fransa tek başına ilerleyecek

Fransız motor üreticisi Safran’ın, Alman MTU Aero Engines ile yürüttüğü ortak motor geliştirme çalışmalarını sona erdirmesi, FCAS projesindeki ayrışmayı daha da belirginleştirdi.

Projenin dağılmasının ardından Dassault Aviation, Fransa’nın yeni nesil savaş uçağını tek başına geliştirebileceğini açıkladı. Şirketin Üst Yöneticisi Éric Trappier, ilk gösterim uçağının en geç 2031’de havalanmasının hedeflendiğini belirtti.

Sektör uzmanları, Fransa’nın tamamen yeni bir tasarım yerine, insansız ve düşük görünürlüklü hava araçlarıyla birlikte görev yapabilecek gelişmiş bir Rafale türevi üzerinde çalışabileceğini değerlendiriyor.

Almanya’nın önündeki seçenek: Tempest

FCAS projesinden ayrılan Almanya’nın, İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından geliştirilen Küresel Muharebe Hava Programı’na, yani Tempest projesine katılması gündeme gelebilir. Ancak Berlin’in bu girişimde kurucu ortak olarak mı yer alacağı, yoksa daha sınırlı üretim payına sahip bir müşteri konumunda mı bulunacağı henüz netleşmedi.

İngiltere ve İtalya’nın Tempest için oluşturduğu ortak yapı, Almanya’nın sağlayabileceği finansal katkıya olumlu bakıyor. Buna karşılık yeni bir ortağın karar süreçlerini karmaşıklaştırarak uçağın 2035’teki ilk uçuş hedefini geciktirebileceği endişesi taşınıyor.

Geçmişteki ayrışma yeniden gündemde

Avrupa’daki son gelişmeler, 1980’li yıllarda yaşanan benzer bir bölünmeyi hatırlattı. O dönemde Fransa, ortak Avrupa savaş uçağı konsorsiyumundan ayrılarak Rafale’ı bağımsız biçimde geliştirmiş, Almanya ve İngiltere’nin de aralarında bulunduğu diğer ülkeler ise Eurofighter Typhoon programında birleşmişti.

Savunma sanayii uzmanları, Avrupa’nın Fransa, Almanya ve GCAP merkezli üç ayrı savaş uçağı programını aynı anda finanse etmekte zorlanabileceği uyarısında bulunuyor. Bir savaş uçağı projesinin maliyetini karşılayabilmesi için gerekli olduğu belirtilen en az 600 uçaklık sipariş hacminin farklı programlara bölünmesi, Avrupa savunma sanayiinin hem dış pazarlarda hem de ABD karşısında daha kırılgan hale gelmesine neden olabilir.