Tilbe Saran, İstanbul Tiyatro Festivali’nin Onur Ödülü

Tilbe Saran, İstanbul Tiyatro Festivali’nin 30. yılı kapsamında Onur Ödülü’ne layık görüldü. Usta oyuncunun sahne yolculuğu ve unutulmaz rolleri.

İstanbul Tiyatro Festivali, 30. yılını kutlarken bu yılki Onur Ödülü’nü Tilbe Saran’a sundu. Yıllardır tiyatroya emek veren usta oyuncu, sahnedeki güçlü yorumları, ses kullanımı ve karakterlere kattığı derinlikle Türk tiyatrosunun öne çıkan isimleri arasında yer alıyor. Saran, profesyonel olarak ilk kez 1984’te Kenter Tiyatrosu’nda sahneye çıktı ve sonraki yıllarda rol aldığı pek çok yapımda seyirciyle güçlü bir bağ kurdu.

Sahne yolculuğundan iz bırakan yapımlar

Tilbe Saran’ın İstanbul Tiyatro Festivali’yle ilk buluşmalarından biri, 1986’da sahnelenen Ronald Duncan imzalı Abelard ve Heloise oldu. Zeynep Avcı’nın çevirdiği, Işıl Kasapoğlu’nun yönettiği oyunda Saran, Cüneyt Türel’le aynı sahneyi paylaştı. Duygu Sağıroğlu’nun sahne tasarımı ve Joel Simon’ın müzikleriyle dikkat çeken yapım, festivalin hafızasında uzun süre yer etti.

Saran, 1993-2012 yılları arasında festival kapsamında izleyiciyle buluşan birçok oyunda rol aldı. Bu çalışmalar arasında 1998’de sahnelenen August Strindberg’in Alacaklıları da bulunuyor. Işıl Kasapoğlu yönetimindeki yapımda Cüneyt Türel ve Köksal Engür’le birlikte oynayan sanatçı, erkek egemen toplum düzenine karşı çıkan bir kadının mücadelesini etkili bir yorumla sahneye taşıdı.

1999’da Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu yapımı Molly S.te kör bir kadını canlandıran Tilbe Saran, karakterin karşılaştığı güçlükleri duyarlı oyunculuğuyla aktardı. Aynı yıl Kent Oyuncuları’nın Anton Çehov uyarlaması Martı oyununda Nina rolüyle sahneye çıktı. Saran, bu yorumunda genç bir kadının sevinçlerini, özlemlerini, isyanını, sessizliğini ve yaşama direncini ölçülü bir oyunculukla yansıttı. Yapımda Yıldız Kenter, Müşfik Kenter ve Şükran Güngör gibi usta isimlerle aynı kadroda yer aldı.

Festival yapımlarındaki güçlü katkısı

İstanbul Tiyatro Festivali’nin ekonomik koşullar nedeniyle 2002’den itibaren iki yılda bir düzenlenmeye başlamasının ardından ortaya çıkan Nâzım’a Armağan projesi, Saran’ın kariyerindeki önemli çalışmalardan biri oldu. Genco Erkal’ın öncülüğünde hazırlanan yapımda Yıldız Kenter, Ayla Algan, Zeliha Berksoy, Jülide Kural, Zuhal Olcay, Sema, Zeynep Tanbay ve Işık Yenersu’dan oluşan kadınlar korosu yer aldı. Metin Deniz, Selim Atakan, Bilge Mesci ve Kemal Yiğitcan da projeye katkı sunan sanatçılar arasındaydı.

Behiç Ak’ın yazdığı Tek Kişilik Şehir oyununda ise Saran, Işıl Kasapoğlu, Duygu Sağıroğlu, Cüneyt Türel ve Köksal Engür’le yeniden aynı projede buluştu. Oyun, mekanikleşen ve giderek sıkışan bireylerin hem kendi geçmişleriyle hem de yaşadıkları şehrin dönüşümüyle hesaplaşmasını konu aldı.

İKSV’nin 40. yılı kapsamında 2012’de Haliç Camialtı Tersanesi’nde gerçekleştirilen İstanbul İstanbul projesinde de Tilbe Saran’ın sesi izleyiciye ulaştı. La Fura dels Baus tarafından hayata geçirilen çalışmada sanatçı, büyük bir ekrandan seyirciye seslendi.

Gerçekleşemeyen proje, kalıcı bir anı

18. İstanbul Tiyatro Festivali için planlanan Elin Elimde ise Cüneyt Türel’in vefatı nedeniyle sahnelenemedi. Carol Rocamora’nın yazdığı ve Zeynep Avcı’nın Türkçeye çevirdiği oyun, Tilbe Saran ile Cüneyt Türel’in ortak projesi olarak tasarlanmıştı. Yapım gerçekleştirilemese de festival kataloğunda “Cüneyt Türel’in anısına” ifadesiyle yer aldı.

Tilbe Saran, bu projeye ve festivalle geçen uzun yıllara ilişkin değerlendirmelerini, 2020’de Doğan Kitap tarafından yayımlanan Dikmen Gürün’e Yazılar kitabında kaleme aldı. Sanatçı, Abelard ve Heloise ile başlayan ve Elin Elimdeye uzanan yaklaşık 25 yıllık yolculuğu, Dikmen Gürün’le kurduğu dostluk ve sanat ortaklığı üzerinden anlattı. Saran’ın İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü’yle taçlanan kariyeri, sahne sanatlarına adanmış uzun soluklu bir emeğin öne çıkan örnekleri arasında bulunuyor.