Geçmiş Zaman Kargaları sergisi Büyükada’da açıldı

Kemal Gökhan Gürses’in Geçmiş Zaman Kargaları sergisi, İstanbul ve Adalar’ın değişen yaşamını kargaların tanıklığıyla Büyükada’da anlatıyor.

Karikatürist Kemal Gökhan Gürses’in Geçmiş Zaman Kargaları adlı foto-illüstrasyon sergisi, Büyükada’daki Taş Mektep ile Büyükada Vapur İskelesi’nde ziyarete açıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür, İBB Miras ve Adalar Belediyesi iş birliğiyle düzenlenen sergi, 31 Ocak 2027’ye kadar ücretsiz olarak görülebilecek.

Geçmiş Zaman Kargaları sergisi, İstanbul ile Adalar’ın Osmanlı’nın son döneminden 20. yüzyılın ortalarına uzanan gündelik hayatını kargaların bakış açısından ele alıyor. Gürses, eski fotoğraflarda yer alan yaşam sahnelerini çizimleriyle yeniden kurgularken kargaları, kentin değişimine uzun yıllar boyunca tanıklık eden gözlemciler olarak merkeze yerleştiriyor.

Çalışmalarda Pera’nın 1930’lu yıllardaki eğlence hayatından Dolapdere’deki otomobil tamircilerine, Adalar’ın şık kadınlarından Kadıköy’e deniz havası almaya gelen ailelere kadar farklı dönem ve mekânlar canlandırılıyor. Sergi böylece İstanbul’un mimarisinde, giyim alışkanlıklarında, eğlence kültüründe ve semt yaşamında meydana gelen dönüşümü görünür kılıyor.

Gürses, serginin açılışında yaptığı konuşmada karikatürle ilişkisinin 1976’da, henüz 12 yaşındayken Oğuz Aral’ın Gırgır dergisinde yayımlanan ilk çizimiyle başladığını anlattı. Sanatçı, bu ilk yayımdan 50 yıl sonra hâlâ aynı üretme heyecanını sürdürdüğünü belirtti.

Kargaların çalışmalarındaki yerinin ise Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan Ağaç Yaşken Eğilir adlı bant serisi sırasında belirginleştiğini aktaran Gürses, zamanla çizdiği köşede bir karganın ortaya çıktığını ve bu karakterin birkaç yıl içinde köşenin merkezine yerleştiğini söyledi. 1990’ların ortasında köşenin adının “Kargaca” olduğunu ifade eden sanatçı, karganın gündelik ve toplumsal meseleleri kendi bakış açısından yorumladığını dile getirdi.

Eski İstanbul fotoğraflarına duyduğu ilgiden de söz eden Gürses, dostu Yaman İrepoğlu’nun yönlendirmesiyle fotoğraflardaki kişilerin önce martılara, ardından kargalara dönüştürülmeye başladığını belirtti. Sanatçıya göre kargalar, uzun ömürleri ve kent yaşamındaki süreklilikleriyle İstanbul’un kaybolan kültürüne tanıklık eden canlılar olarak serginin temel karakterlerine dönüştü.

Fotoğraflara eşlik eden metinlerin, dönemin gazetelerindeki haberlerin üslubunu çağrıştırdığı ancak hikâyelerin sanatçının kendi kurgusundan oluştuğu belirtildi. Gürses, bu anlatılar aracılığıyla eski İstanbul’un yaşam alışkanlıklarını, eğlence kültürünü ve değişen kent dokusunu izleyiciye aktarmayı amaçladığını söyledi.

Geçmiş Zaman Kargaları sergisi, Taş Mektep’in yanı sıra Büyükada Vapur İskelesi’nde de kamusal yaşamın içine taşınıyor. Vapur bekleyen ziyaretçilerin görebileceği panolarda yer alan çalışmalar, sanatın günlük hayatın akışı içinde izlenmesine olanak sağlıyor.

Konuşmasında güncel toplumsal koşullara da değinen Gürses, herkesin mücadeleyi kendi üslubu ve imkânlarıyla sürdürmeye çalıştığını ifade etti. Sanatçı, sergiyi kendi İstanbul’unu anlatma ve bu kente olan borcunun küçük bir bölümünü ödeme çabası olarak tanımladı.

6 Eylül 2026’da açılan sergi, pazartesi günleri dışında her gün 09.00-18.00 saatleri arasında ziyaret edilebilecek. 1964 İstanbul doğumlu Kemal Gökhan Gürses, karikatürün yanı sıra reklam filmi yönetmenliği, tiyatro, senaryo, seslendirme, grafik tasarım ve illüstrasyon alanlarında çalışmalarını sürdürüyor. Sanatçı, yaşamını yaz ve kış aylarında Büyükada’da sürdürüyor.