BepiColombo, Merkür’ün gizemlerini çözmeye hazırlanıyor
BepiColombo, sekiz yıllık yolculuğun ardından Merkür’e ulaşacak. Avrupa ve Japonya’nın ortak görevi, gezegenin yapısını ve gizemli çukurlarını inceleyecek.
Güneş Sistemi’nin en az araştırılmış gezegenlerinden Merkür’e gönderilen BepiColombo görevi, yaklaşık sekiz yıl süren yolculuğun ardından kritik aşamaya ulaştı. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) ortak projesi olan görev, Merkür’ün oluşumunu ve zaman içindeki değişimini aydınlatmayı amaçlıyor.
BepiColombo, Ekim 2018’de Fransız Guyanası’ndaki Avrupa Uzay Üssü’nden Ariane 5 roketiyle fırlatıldı. Uzay aracı, hedef gezegenine ulaşmak için bugüne kadar 10 milyar kilometreden fazla mesafe katetti.
Merkür, Dünya’ya Jüpiter’den yaklaşık 10 kat daha yakın olmasına rağmen bu görevin yolculuğu Galileo ve Juno görevlerinden daha uzun sürdü. Bunun nedeni, gezegene ulaşmaktan çok, uzay aracını Merkür’ün yörüngesine güvenli biçimde yerleştirmenin zorluğu.
ESA BepiColombo Uçuş Dinamikleri Müdürü Frank Budnik’e göre uzay aracı Merkür’e doğrudan gönderilseydi daha kısa sürede ulaşabilirdi. Ancak yörüngeye girebilmesi için hızının gezegenin hareketine uyarlanması gerekiyor. Bu nedenle görevde elektrikli itki sistemiyle birlikte Dünya, Venüs ve Merkür yakınlarındaki toplam dokuz geçişten sağlanan kütle çekim desteğinden yararlanıldı.
Görevin önündeki önemli adımlardan biri de yaklaşık sekiz yıldır iki bilimsel yörünge aracını taşıyan Mercury Transfer Module’ün (MTM) sistemden ayrılması. ESA yetkilileri, bu işlemin zorlu koşullar altında gerçekleştirileceğini ve sürecin önemli riskler taşıdığını belirtiyor.
BepiColombo’nun bilimsel yükünü ESA tarafından geliştirilen Mercury Planetary Orbiter (MPO) ile JAXA’nın Mercury Magnetospheric Orbiter (MIO) aracı oluşturuyor. İki aracın 21 Kasım’da Merkür’ün kütle çekimine yakalanarak gezegenin yörüngesine girmesi planlanıyor.
MPO ve MIO’nun 9-10 Aralık’ta birbirinden ayrılması bekleniyor. MPO’nun 16 Aralık’ta kendi gözlem yörüngesine yerleşmesi, MIO’nun ise 10 Mart’ta nihai konumuna ulaşması öngörülüyor. Araçların bilimsel çalışmalarına gelecek yıl nisan ayında başlaması planlanıyor.
Bu süreç tamamlandığında iki uzay aracı, başka bir gezegenin çevresinde aynı görevin parçası olarak bağımsız biçimde faaliyet gösterecek. MPO, Merkür’ün yüzeyini ve gezegenin kendisini incelerken MIO, çevredeki uzay ortamına odaklanacak.
Güneş’e ortalama 58 milyon kilometre uzaklıkta bulunan Merkür, yıldızının çevresindeki turunu yalnızca 88 günde tamamlıyor. Güneş’e yakınlığı nedeniyle gezegenin gündüz tarafındaki yüzey sıcaklığı 430 dereceye kadar çıkabiliyor. Bu zorlu koşullar, Merkür’ün araştırılmasını güçleştiriyor.
Bugüne kadar Merkür’ü yakından inceleyen görevler NASA’nın 1974’teki Mariner 10 ve 2011’de gezegene ulaşan MESSENGER misyonlarıyla sınırlı kaldı. BepiColombo ise önceki görevlerin yanıtlayamadığı sorulara daha ayrıntılı gözlemlerle cevap arayacak.
Görev kapsamında Merkür’ün ayrıntılı haritalarının çıkarılması, gezegenin iç yapısının ve kimyasal bileşiminin incelenmesi hedefleniyor. Bilim insanları ayrıca kraterleri, geçmiş volkanik faaliyetlerin izlerini, manyetik alanı ve gezegeni çevreleyen son derece ince gaz tabakası olan ekzosferi araştıracak.
BepiColombo’nun özellikle yüzeydeki “hollows” adı verilen gizemli çukurlara ışık tutması bekleniyor. Diğer gezegenlerde benzerleri bulunmayan bu binlerce yapının nasıl oluştuğu henüz bilinmiyor. Merkür’de bu oluşumları meydana getirebilecek rüzgârın veya sıvı suyun bulunmaması, sorunun yanıtını daha da karmaşık hale getiriyor. Araçların bu bölgelerde zaman içinde yaşanan değişimleri gözlemleme ihtimali de bulunuyor.
Görevin yanıt aradığı bir başka soru, Merkür’ün küçük boyutuna karşın neden olağanüstü yoğun olduğuyla ilgili. Teorilerden birine göre gezegen, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluştuğunda daha büyüktü. Büyük bir gök cismiyle çarpışması sonucunda dış kabuğunun önemli bölümünü kaybetmiş olabilir. Geriye daha yoğun malzemelerin kalması, Merkür’ün bugünkü yüksek yoğunluğunu açıklayan olası senaryolar arasında yer alıyor.
