Özel Tiyatrolar Mücadeleye Devam Ediyor: Sezon Bitmiyor
Özel tiyatrolar, yaz aylarında da sahnelerini kapatmıyor ve mücadelelerine devam ediyor. Tiyatro dünyasında eşitsizlikler ve zorluklar sürüyor.
Son verilere göre Türkiye’de tiyatro seyircisi sayısında artış yaşandı. 2023-2024 sezonunda 8 milyon 53 bin kişi tiyatroya giderken, 2024-2025 sezonunda bu rakam 8 milyon 183 bine ulaştı. Ancak bu artışın yalnızca 130 bin kişi olması, tiyatro camiasında tartışmalara yol açtı. Bu durum, tiyatro dünyası için yeterli bir gelişme mi sorusunu gündeme getiriyor.
Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Tamer Karadağlı’nın atanmasının ardından, tiyatro sektöründe tartışmalar alevlendi. Mobbing iddiaları, kendi kendine başrol verme gibi konular, DT’nin bütçesinin yetersiz kalması gibi meseleler gündemdeki yerini koruyor. Bağımsız tiyatrolar, mekân sorunları ve görünürlük sıkıntılarıyla mücadele ederken, özel tiyatrolar ve Devlet Tiyatroları arasında büyük bir eşitsizlik söz konusu.
Tiyatro Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Mert Fırat, Cihangir Atölye Sahnesi’nin kurucusu Arzu Gamze Kılınç, Moda Sahnesi Sanat Yönetmeni Kemal Aydoğan ve BO Tiyatro kurucusu Ozan Elaltunterin ile yapılan bir görüşmede, ödenekli tiyatroların yaz aylarında çalışmaması ve özel tiyatroların bu dönemdeki faaliyetleri hakkında görüşlerini aldık.
‘Tiyatro Alanı Boş Bırakıldı’
Arzu Gamze Kılınç
Cihangir Atölye Sahnesi’nin kurucusu Kılınç, ödenekli tiyatroların sürekli çalışmak zorunda olmadığını, klasik sezon mantığıyla hareket ettiklerini belirtti. Bu tiyatroların ihtiyaçlarının kamu kaynaklarıyla karşılandığını ve bilet fiyatlarının düşük kaldığını ifade etti. Büyük sermaye destekli özel tiyatroların da benzer bir avantajı olduğunu, ancak maddi getirinin estetik ve sanatsal kaygılardan daha ön planda olduğunu vurguladı. Bağımsız tiyatroların ise sürekli çalışmak zorunda olduğunu, destek almadıkları için yüksek giderlerle karşı karşıya kaldıklarını dile getirdi.
Kılınç, bağımsız tiyatroların sanatsal özgürlüklerini koruyabilmek için bu zorlukları göze aldıklarını belirtti. Kamu kaynaklarının adaletsiz dağılımı ve destek mekanizmalarının yetersizliği, bağımsız tiyatroların varlığını sürdürmesini tehlikeye atıyor.
‘Ödenekli Tiyatrolar Yoksullaşıyor’
Kemal Aydoğan
Moda Sahnesi’nin sanat yönetmeni Aydoğan, ödenekli tiyatroların Mayıs ayında kapanıp Ekim’de açılmasının alışkanlık haline geldiğini, bu durumun geçmişteki iklim koşullarından kaynaklandığını ifade etti. Ancak günümüzdeki gelişmiş klima sistemlerinin bu durumu değiştirebileceğini belirtti. Yaz aylarında tiyatro yapmamayı bir kayıp olarak değerlendiren Aydoğan, ödenekli tiyatroların kapalı kalmasının topluma zarar verdiğini vurguladı.
‘Hayatta Kalma Sezonu’
Ozan Elaltunterin
BO Tiyatro’nun kurucusu Elaltunterin, yaz aylarının özel tiyatrolar için hayatta kalma dönemi olduğunu belirtti. Kamu desteği olan ödenekli tiyatroların avantajlarını kullanarak, özel tiyatroların zorluklarla başa çıkmaya çalıştığını ifade etti. Tiyatro emekçilerinin geçim kaynağının gişe gelirlerine bağlı olmaması gerektiğini savundu.
’12 Ay Çalışmak İstiyoruz’
Mert Fırat
Tiyatro Kooperatifi Genel Başkanı Fırat, 12 ay boyunca tiyatro yapmak istediklerini, ancak Türkiye’deki tiyatroların büyük bir kısmının sahne problemi yaşadığını belirtti. Geçen yıl başlatılan “Bu Yaz Sahnelerimizi Kapatmıyoruz” kampanyası ile tiyatroların yaz aylarında da faaliyet göstermeye devam ettiğini ifade etti. Bu kampanyanın, tiyatronun 12 ay boyunca sürdürülebilirliğini sağlamak adına önemli bir adım olduğunu vurguladı.
İBB Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, yaz aylarında tiyatro ve performans gruplarına ücretsiz prova desteği sunacak. Bu olanaktan yararlanmak isteyen tiyatrolar, gerekli bilgiyi İBB’nin e-posta adresinden alabilecekler.
