Petrol Talebinin Yüzde 70’i Stratejik Boğazlardan Taşınıyor
Dünyada günlük petrol talebinin yüzde 70’i stratejik boğazlar üzerinden taşınıyor. Hürmüz ve Malakka Boğazı’nın önemi artıyor.
Dünya genelinde günlük petrol talebinin yaklaşık yüzde 70’i, stratejik öneme sahip boğazlar aracılığıyla taşınıyor. Malakka ve Hürmüz Boğazı gibi dar geçitler, bu ticaretin önemli bir bölümünü oluşturarak, uluslararası enerji piyasalarının dinamiklerini etkiliyor.
Günlük 100 milyon varili aşan petrol talebinin büyük bir kısmı, bu boğazlar üzerinden gerçekleştiriliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı, İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları nedeniyle son günlerde ciddi bir trafik sıkışıklığına maruz kaldı. Bu durum, enerji arzı üzerinde endişelere yol açarken, fiyatların yükselmesine neden oldu.
Hürmüz Boğazı, dünya ticaretinde kritik bir rol oynayan dar geçitler arasında yer alıyor. Bu boğazdan, yüksek miktarda petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşınıyor. Ancak, bu geçitlerde yaşanan aksaklıklar, tedarik zincirinde gecikmelere ve navlun maliyetlerinde artışa sebep oluyor. Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışındaki kesintiler, uluslararası enerji piyasalarının bu stratejik geçitlere olan bağımlılığını gözler önüne seriyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, 2025’in ilk yarısında küresel petrol talebinin günlük 104 milyon varil seviyesine ulaşması bekleniyor. Bu talebin büyük bir kısmı, deniz yoluyla gerçekleştirilen ticaretle karşılanıyor. Malakka Boğazı, Hint Okyanusu ile Pasifik Okyanusu’nu birbirine bağlayarak, Orta Doğu’dan Asya’ya en kısa deniz yolunu sağlıyor. 2025’in ilk yarısında bu boğazdan günlük 23,2 milyon varil petrol akışı gerçekleştiği tahmin ediliyor.
Çin, Malakka Boğazı’ndan geçen petrol ithalatının yüzde 48’ini oluştururken, ABD’nin bu boğaz üzerinden günlük yaklaşık 1 milyon varil petrol ticareti yaptığı belirtiliyor. Hürmüz Boğazı ise, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayarak, dünyanın en büyük ham petrol tankerlerini kaldırabilecek kapasitede bir geçit olarak öne çıkıyor. Geçen yılın ilk yarısında bu boğazdan geçen petrol miktarı günlük ortalama 20,9 milyon varil oldu.
Hürmüz Boğazı’ndan taşınan petrolün yaklaşık yüzde 80’i Asya pazarlarına ulaşıyor. Japonya, Güney Kore, Çin ve Hindistan gibi ülkeler, bu boğazdan sağlanan petrol kaynaklarına büyük ölçüde bağımlı durumda. ABD ise, Hürmüz Boğazı aracılığıyla günlük yaklaşık 400 bin varil ham petrol ve petrol ürünleri ithal ediyor.
Boğazdan geçen ticari gemi trafiği, son dönemde önemli düşüşler yaşadı. Normalde günde 138 ticari gemi geçiş yaparken, 7 Mart’ta yalnızca bir gemi geçiş yapabildi. Bu durum, enerji arzında endişeleri artırarak, fiyatlarda keskin artışlara yol açtı. Diğer yandan, Babu’l Mendeb Boğazı ve Süveyş Kanalı gibi alternatif rotalar da, petrol taşımacılığında önemli bir yer tutuyor.
Danimarka boğazları ve Türk boğazları da dünya deniz ticaretinde önemli geçitler arasında yer alıyor. Türk boğazlarından yılda yaklaşık 50 bin gemi geçiş yaparken, geçen yılın ilk yarısında günde yaklaşık 3,7 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı. Bu da dünya genelinde deniz yoluyla taşınan petrolün yüzde 5’ini oluşturuyor. Ümit Burnu ise, alternatif bir rota olarak dikkat çekiyor ve bu bölgeden geçen petrol hacmi son dönemde önemli bir artış gösterdi.
