Otoyol ve köprü özelleştirmesi: Mülkiyet devlette
Otoyol ve köprü özelleştirmesi tartışmalarına ilişkin açıklama yapan Hazine ve Maliye Bakanlığı, mülkiyetin devlette kalacağını bildirdi.
Türkiye’de Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen ücretli otoyollar ile Boğaz köprülerinin özelleştirme kapsamına alınması kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, konuya ilişkin haberlerde yer alan bazı iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek yazılı açıklama yaptı.
Bakanlık, yürütülen çalışmaların otoyol ve köprülerin mülkiyetinin devredilmesini içermediğini, yalnızca belirli bir süre için işletme hakkının verilmesine yönelik seçeneklerin değerlendirildiğini bildirdi.
Gündemde mülkiyet devri bulunmuyor
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu, bakım ve onarım maliyetleri doğrultusunda Hazine ile birlikte işletme hakkı devri modeline ilişkin fizibilite çalışmalarının sürdüğünü açıklamıştı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de yeni bir özelleştirme kararı alınmadığını, programda bulunan varlıklarla ilgili rutin hazırlıkların devam ettiğini ifade etmişti.
Bakanlık açıklamasında, hukuken mümkün olan yöntemin kamu mülkiyetinin korunması ve işletme hakkının belirli bir süreyle devredilmesi olduğu vurgulandı. Bu kapsamda satış yoluyla mülkiyet devri yapılmayacağı kaydedildi.
Hangi otoyol ve köprüler kapsamda?
5 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Niğde-Pozantı, Gaziantep Çevre ve Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı ile Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü özelleştirme kapsam ve programına alındı. Bu güzergâhlara bağlı yolların yanı sıra bakım ve işletme tesisleri, hizmet birimleri, ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri de karar kapsamında bulunuyor.
Daha önce programa alınan Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun, Gaziantep-Şanlıurfa, İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyolları da kapsamda yer alıyor. İzmir ve Ankara çevre otoyolları ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, bunların bağlantı yolları, hizmet ve bakım tesisleri, ücret toplama merkezleri ile diğer mal ve hizmet üretim birimleri de programda bulunuyor.
İşlemlerin işletme hakkı verilmesi, kiralama, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi, gelir ortaklığı veya mevzuata uygun diğer yöntemlerle gerçekleştirilmesi planlanıyor. Sözleşme süresi 30 yıl olarak belirlenirken çalışmaların 31 Aralık 2031’e kadar tamamlanması öngörülüyor. Özelleştirme tamamlanıncaya kadar bakım, onarım ve işletme sorumluluğu Karayolları Genel Müdürlüğünde kalacak.
Bakanlık: Çalışmalar şeffaf yürütülüyor
Hazine ve Maliye Bakanlığı, teknik, hukuki ve mali hazırlıkların ilgili kurumlarla koordinasyon içinde ve mevzuata uygun şekilde sürdürüldüğünü açıkladı. Bakanlığa göre bu çalışmalar, kamu varlıklarının satışını değil, mülkiyet devlette kalmak üzere işletme hakkının belirli süreyle devredilmesini esas alan bir modelin değerlendirilmesini kapsıyor.
Açıklamada, önceliğin yalnızca gelir elde etmek olmadığı; hizmet kalitesinin artırılması, bakım ve yatırımların hızlandırılması ile işletme verimliliğinin yükseltilmesinin hedeflendiği belirtildi.
600 milyon dolar açıklaması
Bakanlık, otoyolların yıllık 600 milyon dolar kâr sağladığı ve 30 yıllık toplam kârın 18 milyar dolara ulaştığı yönündeki değerlendirmelere de açıklık getirdi. Söz konusu 600 milyon doların kâr değil, gelir olduğu; bunun yaklaşık 300 milyon dolarının bakım ve onarım giderlerine ayrıldığı bildirildi.
Yatırım ve yenileme harcamalarının yanı sıra personel, işletme ve diğer maliyetlerin de bulunduğu ifade edildi. Bu giderler hesaba katılmadan yapılan hesaplamaların otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmayacağı, dolayısıyla gelirin 30 yılla çarpılarak doğrudan kâr veya kamu zararı hesabı yapılmasının teknik ve mali açıdan geçerli olmadığı kaydedildi.
Altyapı değerlemelerinde trafik tahminleri, bakım ve yenileme yatırımları, işletme ve personel giderleri, finansman maliyetleri ile risklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Ücretsiz yollar için ücret kararı yok
Bakanlık, ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesine veya geçiş ücretlerinde ek artış yapılmasına ilişkin alınmış bir karar bulunmadığını açıkladı. Çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak herhangi bir düzenlemenin de gündemde olmadığı bildirildi.
5 Eylül 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı’nın doğrudan özelleştirme ihalesine çıkılması anlamına gelmediği, yalnızca yapılacak işlemler konusunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yetki verdiği belirtildi. Sürecin, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda ilgili mevzuat çerçevesinde yürütüleceği ifade edildi.
